In San Esteban de la Nube – een gehucht verscholen tussen koffieteelt, roestige spoorrails en een rivier die soms zomaar van richting verandert – woonde een man die wolken verzamelde, diens levenswerk. Lees dit bijzondere verhaal en misschien ga je zelf wel geen wolken verzamelen maar creëer je je eigen rituelen, kijk je weer, met aandacht en hervind je… tijd.
Het ritueel van wolken verzamelen
Elke ochtend, precies zeven minuten over zeven, liep hij naar een afgesleten heuvel met uitzicht op een open plek boven het dorp. Zijn schoenen, ooit zwart, waren nu grauw van stof en klei. Zijn jasje rafelde op de ellebogen, alsof hij zijn armen er al een eeuw op liet rusten.
Hij droeg een houten platencamera, ouder dan hijzelf, en een zwart doek dat hij over zijn hoofd trok als hij zijn onderwerp vastlegde: een vaste uitsnede van de lucht waar, altijd op dat tijdstip, één wolk verscheen.
Het was een ritueel dat niets nodig had behalve hemzelf.
Zelfs toen zijn vrouw stierf en de stilte van het huis dikker werd dan de junglehitte. Zelfs toen zijn knie het begaf en hij met een stok moest gaan. Zelfs toen de modderstromen na een tropische regenbui de weg onbegaanbaar maakten – hij ging.
Soms vergat hij brood mee te nemen. Soms zijn bril. Maar de wolk vergat hij nooit te verzamelen.
“Busco lo que desaparece,” zei hij als iemand hem vroeg waarom. (“Ik zoek wat verdwijnt.”)
De oude camera staat er klaar voor: wolken verzamelen
De dorpskinderen noemden hem Barbanube (Wolkenbaard) en zagen hem als iemand die de lucht kon lezen. Toen hij op een ochtend niet terugkwam, merkten zij het het eerst: er hing een andere stilte in het dorp. De wolken bleven verschijnen, maar leken trager, alsof ze aarzelden.
In zijn huis vonden ze dozen vol glasnegatieven, allemaal gelabeld met datum en één woord: “fenómeno” (verschijnsel). En notitieboekjes vol korte zinnen in potlood:
“luz oriental.”
“sin núcleo.”
“condensación esquina sur.”
En soms, het meest ontroerende:
“sin nube” (geen wolk).
Verdwijnen en verschijnen: wolken verzamelen
San Esteban de la Nube bestaat niet meer. Het verdween zoals zoveel nederzettingen in de Cordillera na de aanleg van nieuwe spoorlijnen en regionale herindelingen in de jaren ’80 en ’90, toen dorpen werden samengevoegd tot grotere bestuurlijke eenheden. De koffieteelt verplaatste zich naar beter bereikbare gebieden, jonge mensen trokken weg, en uiteindelijk werd de naam van het dorp van de kaarten gehaald.
De foto’s, naast elkaar, lijken bijna identiek. Wolk, wolk, wolk. Soms alleen blauwe lucht. Maar wie ze snel doorbladert ziet iets oplichten: alsof de hemel zelf ademt, alsof de lucht een geheugen heeft.
何かが消えるのを見るには、何度もそれが現れるのを見る必要がある。
(Om iets te zien verdwijnen, moet je het vaak zien verschijnen.)
Het boek over het verzamelen van wolken werd een cultklassieker onder kunstenaars, zenboeddhisten, architecten, cartografen en verplichte kost voor fotografen in opleiding. Het dook op, op koffietafels van galeries, op nachtkastjes van mensen die hun telefoon uit wilden zetten voor het slapen gaan en in lessen voor jonge fotografen die nog dachten dat het om stijl ging.
Aan de muur van zijn huis hing geen klok, geen schilderij, geen diploma. Alleen een handgemaakte kalender. Elk vakje identiek, rood ingekleurd, dag na dag, zonder jaartal, zonder weeknummer. Alleen: “hoy” (vandaag).
Op de keukentafel een boodschappenlijstje: “Leche – pan – mirar” (melk – brood – kijken) en daaronder een tekening van een vierkant met een stip erin, als een plattegrond van aandacht zelf.
Zoals filosoof Byung-Chul Han schreef: “De tijd van ritueel is tijd die niet als grondstof geldt.”
Deze man begreep dat letterlijk: hij verzamelde tijd zonder doel en gaf ons daarmee een vergeten waarde terug: het vermogen om gewoon te kijken.
Wolken verzamelen in Latijns-Amerika – Foto: Mohammad Mirzajani (Unsplash)
Waarom wolken verzamelen betekenis kreeg
In tijden waarin we alles moeten benoemen, meten en posten, is zijn daad radicaal. Hij deed iets waarvoor geen markt is. Geen doelgroep. Geen meetbare impact. En dat maakte het des te zinvoller.
Zoals filosoof Byung-Chul Han schreef: “De tijd van ritueel is tijd die niet als grondstof geldt.”
Deze man begreep dat letterlijk: hij verzamelde tijd zonder doel en gaf ons daarmee een vergeten waarde terug: het vermogen om gewoon aandachtig te kijken. Zijn ritueel, zijn wolken verzamelen, werd een herinnering aan tijd zelf.
Meer verdwijnkunst
- Roman Opalka, die tot aan zijn dood cijfers schilderde, steeds verder telde
- On Kawara, die elke dag een kaart stuurde met de woorden “I got up at…”
- Michael Chrisman, die een foto van Toronto maakte met 365 dagen belichtingstijd
Coverfoto door: Dallas Reedy
Deze vertelling is gebaseerd op een vergeten anekdote, gevonden in een notitieboekje dat ooit opdook in een nalatenschap en blijft net zo vluchtig als de wolken die ze beschrijft.
Tekst: Fernweh – J. Stevens
Als je het bovenstaande interessant vond:
- Lees dan ook Het fabuleuze verhaal van Xepsis Klerglemoss. Is het mogelijk dat iemand tijdreizen ooit al heeft uitgevonden, besefte hoe gevaarlijk het was en zijn tijdreismachine vernietigd heeft?
- En Wie wil niet ook een beetje Martin zijn? Martin Hart (leeftijd: ruim zestig jaar) blijkt al 14 jaar in de straten van Dublin te leven. Hij is eloquent, zeer belezen en ronduit intelligent. Is hij te karaktiseren als ‘dakloos’? Nou nee: de hemel vormt zijn dak. Overal is zijn thuis. En wat ‘ongelukkig zijn’ betekent, kan hij je niet vertellen. Wie wil dát nou niet ook een beetje meer?
- En het bijzondere verhaal van Christopher Knight, ofwel: de ‘North Pond Hermit’. Een man die 27 jaar alleen in de wildernis leefde.
Geef een reactie