...

Taal & woorden

Cafuné: liefdevol met je vingers door iemands haar

Cafuné is een Braziliaans-Portugees woord voor een liefkozing: met je vingers over iemands hoofd of door het haar gaan. Zo’n klein, herhaald gebaar waar een heel gesprek in kan verdwijnen.

Cafuné: liefdevol met je vingers door iemands haar

Je zit naast iemand op de bank. De film is nog bezig, maar niemand let meer erg op. Er ligt een hoofd tegen je aan en je hand vindt vanzelf een weg door het haar. Je hoeft niet te vragen hoe de dag was. Misschien komt dat later, misschien is dit het antwoord al.

Wat betekent cafuné?

Het Portugese woordenboek Priberam omschrijft cafuné als een liefkozing met de vingers op het hoofd, onder meer om iemand in slaap te helpen. Het woord hoort bij Braziliaans taalgebruik. In het Nederlands kunnen we het gebaar prima beschrijven, alleen hebben we er meestal een hele zin voor nodig.

Dat het zacht en vertrouwd kan zijn, maakt het nog niet uitsluitend romantisch. Ook een ouder die door het haar van een kind gaat, past in dit beeld. De nabijheid zit in de aandacht, in de tijd die even geen andere bestemming heeft.

De bladzijde die omslaat

Een boek ligt open op de bank. De een leest, de ander heeft zijn hoofd neergelegd en probeert nog te volgen waar het verhaal gebleven was. De vingers gaan langs een slaap, verdwijnen in het haar, komen terug. Dezelfde zin wordt twee keer gelezen. Niemand vindt dat erg.

Zo'n aanraking kan iets vertrouwds hebben dat je pas opmerkt wanneer de hand ophoudt. Er moet thee worden gezet, de deurbel gaat. Het hoofd beweegt een beetje mee, alsof de vingers nog terug te vinden zijn. Dan pakt iemand de draad van het gesprek weer op.

Bij een kind dat moe thuiskomt, kan de hand al bewegen voordat er iets is verteld. De jas ligt nog half over de leuning. Wat er op school gebeurde komt later wel, of in stukken, onderbroken door een vraag over het eten. De hand maakt geen rapport van de dag.

Nabijheid laat zich niet afdwingen. Wie geen vingers in zijn haar wil, heeft aan het mooiste Portugese woord geen boodschap. Juist in een vertrouwd gebaar blijft dat kleine afstemmen zitten: zit je zo goed, zal ik doorgaan? Soms is het antwoord nauwelijks meer dan een hoofd dat wat zwaarder op je knie rust. De bladzijde wacht.

Twee mensen lezen samen; de een ligt met zijn hoofd op de benen van de ander, die door zijn haar strijkt
Het boek mag even wachten. Foto: Ron Lach / Pexels. Beeldbron · Pexels License.

Een hand die nergens heen hoeft

We zijn gewend dat handen iets doen: typen, tillen, scrollen, een kopje afwassen. Bij cafuné hoeft er niets af. De beweging mag zichzelf herhalen. Er wordt geen knoop ontward en geen kapsel verbeterd.

Het is verleidelijk om van zo’n woord meteen een levenskunst te maken. Misschien is het genoeg dat het bestaat. Een naam voor iets kleins kan je helpen het weer op te merken, zelfs als je het al jaren doet. Dan blijft de telefoon nog even liggen en krijgt iemand je onverdeelde hand.

Lees verder in Fernweh Magazine

Verder dwalen door woorden

Mamihlapinatapai wordt vaak verbonden aan een blik waar niemand woorden bij vindt. Ya’aburnee zoekt juist een grote uitdrukking voor gehechtheid.

Dit verhaal hoort bij Onvertaalbare woorden: een reeks van Fernweh over woorden die meer oproepen dan een korte vertaling kan vertellen.

Woordbetekenis: Dicionário Priberam. De situaties en beschouwing zijn van Fernweh.

Het gesprek gaat verder

Reacties

Voeg een gedachte toe

Wat wil je toevoegen?

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Reacties worden volgens onze bestaande moderatie-instellingen behandeld.

Seraphinite AcceleratorOptimized by Seraphinite Accelerator
Turns on site high speed to be attractive for people and search engines.