Er valt een stilte die nog geen einde aan het gesprek is. De glazen zijn leeg, buiten wordt het donker. Je kijkt naar de ander en de ander kijkt terug. Er zou nu iets kunnen gebeuren. Dat is althans wat jij denkt. Misschien zoekt de ander alleen zijn jas.
Wat betekent mamihlapinatapai?
De populaire romantische omschrijving is verleidelijk precies. Toch is ze geen onbetwiste, volledige woordenboekvertaling. De taalkundige uitleg die via het Aikuma Project wordt gedeeld, benadrukt dat er meerdere interpretaties mogelijk zijn. Je kunt het woord daarom beter niet presenteren als het bewijs dat een hele taal speciaal voor dit ene liefdesmoment een etiket heeft gemaakt.
Yaghan, ook Yámana genoemd, is een inheemse taal uit het uiterste zuiden van Zuid-Amerika. Achter het woord staat een taalgeschiedenis die groter is dan een internetlijstje met mooie begrippen. De beroemde blik is een uitnodiging om verder te kijken, geen samenvatting van die taal of haar sprekers.
Nog één glas, of gaan we?
Ook buiten de liefde kunnen twee mensen eindeloos op elkaars initiatief wachten. De rekening ligt op tafel. Jullie hebben allebei nog tijd, maar geen van beiden wil de ander ophouden. ‘Je moet zeker zo weer?’ vraagt de een. ‘Als jij nog iets hebt…’ zegt de ander. Een behulpzame ober begint alvast de lege glazen weg te halen.
Of er ligt een reisplan tussen jullie in. Al jaren wordt er gesproken over die trein, die kust, een week zonder vast adres. Je kunt het gesprek dromen: wanneer het rustiger wordt, als de agenda het toelaat. Dan valt er ineens een datum die werkelijk zou kunnen. Je kijkt op. De ander ook. Er hoeft maar iemand te zeggen: boeken?
Dit zijn onze eigen variaties op het bekende beeld van wederzijds wachten. Ze bewijzen niets over de precieze Yaghan-betekenis. Ze laten wel zien waarom die populaire uitleg zoveel mensen aanspreekt: een blik kan een mogelijkheid dragen die door één uitgesproken zin van karakter verandert.
Want zodra je iets voorstelt, kun je ook worden afgewezen. In de stilte blijft het plan voorlopig prachtig en onaangeroerd. De trein rijdt er nog nergens doorheen, het restaurant sluit nog niet. Tot iemand opstaat. Dan blijkt hoeveel toekomst er even tussen twee lege glazen heeft gestaan.
Wat een blik onbeslist kan laten
Juist als beschrijving van een mogelijkheid blijft het beeld sterk. Er zit spanning in wat nog niet wordt uitgesproken. Je kunt elkaar begrijpen en toch wachten, of denken dat je elkaar begrijpt en er allebei iets anders in lezen.
Film kan dat mooi vasthouden. Een gezicht blijft in beeld, het antwoord komt later of helemaal niet. Ook bij Antonioni krijgen blikken en stiltes ruimte waarin de kijker zelf moet zoeken.

Lees verder in Fernweh Magazine
Verder dwalen door woorden
Bij cafuné neemt een hand de aandacht over. Tartle kent een veel onhandiger stilte: de naam is even weg.

Cafuné: liefdevol met je vingers door iemands haar
Cafuné is Braziliaans-Portugees voor liefdevol met de vingers over iemands hoofd of door het haar gaan. Een klein gebaar waarvoor woorden even mogen zwijgen.

Tartle: hoe heette je ook alweer?
Tartle wordt vaak uitgelegd als aarzelen omdat je een naam kwijt bent. Het Schotse woord is breder: even niet zeker weten wie of wat je voor…

Iktsuarpok: steeds kijken of iemand er al is
Iktsuarpok wordt gebruikt voor telkens naar buiten kijken of iemand al komt. Een woord uit het Inuktitut voor wachten dat niet stil kan blijven zitten.
Bij de betekenisnuance: taalkundige toelichting gedeeld door het Aikuma Project. De ontmoeting en de beschouwing over kijken zijn van Fernweh.
Het gesprek gaat verder
Reacties
Voeg een gedachte toe+