Wie een geliefde toespreekt, bedoelt vaak veel meer dan er letterlijk staat. We noemen iemand ons hart, zeggen dat we gek op iemand zijn of dat we zonder de ander niet kunnen leven. Als je zulke zinnen woord voor woord gaat wegen, wordt een gewone liefdesverklaring al snel een merkwaardig gesprek.
Wat betekent ya’aburnee?
De spelling ya’aburnee is bekend uit internationale verzamelingen van moeilijk vertaalbare woorden. Verwante Levantijns-Arabische aanspreekvormen, onder meer als toqborni of to’burnee getranscribeerd, worden vooral met Libanees taalgebruik verbonden. De spelling in Latijnse letters en de vorm van de uitdrukking variëren.
De letterlijke verwijzing naar begraven verklaart een deel van de kracht. De bedoeling kan juist heel alledaags en teder zijn: iemand is je verschrikkelijk dierbaar. Het is daarom te stellig om er altijd een werkelijk uitgesproken wens van te maken om eerder te sterven. Toon, relatie en situatie horen bij de betekenis.
De bril op het nachtkastje
Verliefdheid wordt graag afgebeeld met grote gebaren. Er wordt een vliegtuig gehaald, een zaal toegesproken, een bos bloemen door een stad gedragen. Gehechtheid kan zich intussen vastzetten in dingen die op geen enkele liefdeskaart passen: het geluid van sleutels in de deur, een bril op een nachtkastje, de manier waarop iemand altijd te veel water voor thee opzet.
Je bent een avond alleen thuis. Het is prettig stil. Je kiest zelf de muziek, eet iets wat de ander nooit lekker vindt en neemt de hele bank in beslag. Er hoeft niemand te ontbreken om een goede avond te hebben. Toch hoor je bij een geluid op de trap heel even op. O ja, die is er niet.
Dan stuur je een bericht over iets onbeduidends. De plant is omgevallen. De buurman heeft eindelijk zijn fiets gerepareerd. Het is een manier om de afstand even aan te raken. Aan de overkant weet iemand precies waarom juist die fiets het melden waard is.
In zo'n klein verkeer passen verbazend grote gevoelens. De Arabische uitdrukking maakt ze hoorbaar met een overdrijving die een letterlijke vertaling moeilijk kan dragen. Wij sturen soms alleen een foto van een scheve plant. De ander begrijpt meer dan er op het scherm staat.
Hoe groot mag een liefdesverklaring zijn?
Een letterlijke vertaling kan woorden donkerder laten klinken dan ze in een gesprek aanvoelen. Tegelijk kun je de overdrijving niet zomaar schrappen zonder iets kwijt te raken. Er zit gehechtheid in die zich niet tevredenstelt met ‘ik vind je aardig’.
Misschien herken je vooral dat: hoe je naast iemand kunt zitten en ineens beseft hoeveel ruimte die ander in je leven inneemt. Dan blijkt de grootste zin soms een manier om iets heel eenvoudigs te zeggen. Blijf nog even.
Lees verder in Fernweh Magazine
Verder dwalen door woorden
Cafuné laat genegenheid juist zonder grote woorden zien. Saudade verkent de ruimte die iemand kan achterlaten wanneer die afwezig is.

Cafuné: liefdevol met je vingers door iemands haar
Cafuné is Braziliaans-Portugees voor liefdevol met de vingers over iemands hoofd of door het haar gaan. Een klein gebaar waarvoor woorden even mogen zwijgen.

Saudade: verlangen naar wat er niet is
Wat betekent saudade? Over gemis, herinnering en verlangen in het Portugees en Galicisch, met een uitstap naar de muziek van Cesária Évora.

Schadenfreude: waarom andermans pech soms grappig is
Schadenfreude is Duits voor leedvermaak. Over de lach om andermans pech, van een onschuldige uitglijder tot een grap die toch begint te schuren.
Over de verwante Libanese uitdrukking toqborni: Al Arabiya, over Arabische liefdesuitdrukkingen. De voorbeelden en beschouwing zijn van Fernweh.

Het gesprek gaat verder
Reacties
Voeg een gedachte toe+